Cơ hội nghề nghiệp khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm

Ngày 7.4, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Cơ hội nghề nghiệp khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.

Mới đây, ngày 28.3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thành ủy TP.HCM và ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới".

ảnh: ngọc dương

Tại đây, khoa học xã hội và nhân văn được xác định có mối quan hệ gắn bó hữu cơ với các lĩnh vực khoa học khác, là một trụ cột quan trọng của nền khoa học quốc gia. Công nghệ có thể phát triển rất nhanh, nhưng nếu thiếu nền tảng xã hội ổn định và hệ giá trị bền vững, sự phát triển đó khó có thể lâu dài. Từ đó, khoa học xã hội và nhân văn không thể chỉ "đi sau" để lý giải thực tiễn, mà cần "đi trước một bước" để định hình tương lai. Điều này đòi hỏi phải tích hợp khoa học xã hội và nhân văn vào mọi chiến lược phát triển, đồng thời chú trọng các yếu tố đạo đức, văn hóa và pháp lý trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Với vai trò quan trọng đó, cơ hội nghề nghiệp khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm ra sao? Những yếu tố nào cần thiết trong chọn ngành khoa học xã hội, nhân văn và sư phạm cùng với cơ hội nghề nghiệp của khối ngành này trong bối cảnh công nghệ phát triển? Năm nay, các trường ĐH đang đào tạo những ngành học nào thuộc khối xã hội nhân văn và sư phạm, chỉ tiêu, phương thức xét tuyển, tổ hợp môn ra sao?

Thông tin sẽ có trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến chiều 7.4. Chương trình diễn ra từ 14-15 giờ 10, gồm các chuyên gia:

ảnh: Lê Thanh Hải

• PGS-TS Hoàng Văn Việt, Phó trưởng khoa Khoa học xã hội Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn;
• Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH);
• Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành;
• Thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TP.HCM (UEF).

Khối ngành then chốt để xã hội phát triển bền vững

Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM,  nhận định mỗi ngành học đóng một vai trò nhất định. Trong bối cảnh AI phát triển, những kỹ sư, chuyên gia AI đang cố gắng làm cho các nền tảng công nghệ có tính nhân bản hơn. Nhóm ngành nhân văn và sư phạm vẫn đóng vai trò nền tảng, kiến tạo, kết nối các lĩnh vực trong xã hội. Vai trò của nhóm ngành này là then chốt để xã hội phát triển bền vững.

Tiếp lời, thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, nhận xét khối ngành xã hội nhân văn và sư phạm là nền tảng để định hướng cho sự phát triển của công nghệ và xã hội. Dù công nghệ có tiên tiến đến đâu, AI xử lý dữ liệu rất nhanh nhưng không có sự thấu cảm, không tự hình thành giá trị văn hoá, đạo đức, sự hiểu biết về con người... Những điều này là gốc rễ để tạo sự phát triển bền vững. Khối ngành này là cầu nối cực kỳ quan trọng giữa con người và công nghệ. 

Riêng ngành sư phạm còn có vai trò then chốt trong giáo dục, truyền đạt kiến thức, hình thành tư duy phản biện, độc lập, khả năng thích nghi... tạo ra nguồn lực sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, tạo ra các giá trị cốt lõi. Nhóm ngành này định hướng sự phát triển và tạo ra sự cân bằng cho xã hội hiện đại.

Cơ hội việc làm khối ngành khoa học xã hội-nhân văn, sư phạm 

Nói về cơ hội việc làm của sinh viên khối ngành khoa học xã hội, sư phạm, thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM, cho rằng lĩnh vực này rất rộng bao gồm nhiều ngành như tâm lý học, quan hệ quốc tế, luật, báo chí truyền thông chưa kể các ngành mang tính liên ngành. Nhu cầu nhân lực vẫn tăng trưởng và có sự chuyển dịch, yêu cầu chất lượng.

Công nghệ phát triển nên cần nguồn nhân lực am hiểu văn hóa, con người, hành vi... Theo đó, nhu cầu nhân lực các ngành truyền thông, tâm lý học, sư phạm được nhắc đến rất nhiều. Tốt nghiệp các ngành này, sinh viên có tính linh hoạt cao, không đóng khung vào một yếu tố đặc thù, có thể làm về nhân sự, truyền thông, đào tạo, kinh doanh...

Tất cả các lĩnh vực đều có sự tác động bởi AI. Riêng lĩnh vực nhân văn và sư phạm, sự tác động nhỏ hơn do nhóm ngành này đòi hỏi yếu tố văn hóa, xã hội, có tư duy phản biện, giá trị về nhân văn, đạo đức, trí tuệ cảm xúc, giao tiếp... những điều mà máy móc không thể thay thế được.

Còn PGS-TS Hoàng Văn Việt, Phó trưởng khoa Khoa học xã hội Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, nhận định khoa học nhân văn nghiên cứu tìm hiểu về thuộc tính của con người như triết học, lịch sử...; khoa học xã hội nghiên cứu hành vi hành động của con người như xã hội học, tâm lý học... Nhóm ngành này mang tính lịch sử, dân tộc, tư tưởng, liên ngành... nên nó dẫn dắt, định hướng, bảo vệ giá trị, liên thông liên kết với các lĩnh vực khác. Khoa học xã hội nhân văn nuôi dưỡng con người, nuôi dưỡng cảm xúc, trí tuệ.

Khi xã hội đang trong giai đoạn phát triển thì ngành khoa học xã hội nhân văn càng quan trọng, là nền tảng. Do đó, nhu cầu nhân lực rất lớn.

Tuy AI phát triển nhưng AI vẫn chỉ vẫn chỉ là công cụ, sản phẩm sinh ra của con người nên không thể thay thế con người vì không có biểu cảm, không có cảm xúc. Tuy nhiên thực tế này khiến người lao động và trường ĐH cũng phải thay đổi chương trình đào tạo để người học có thể đáp ứng yêu cầu thực tế.

ảnh: Lê Thanh Hải

Ngành học mới, phương thức xét tuyển 

Trước thực tế này, các trường ĐH có những thay đổi trong đào tạo, tuyển sinh, mở ngành học mới cho phù hợp.

Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn thông tin HUTECH là trường ĐH đào tạo đa ngành. Trường có các ngành thuộc khối khoa học xã hội nhân văn như tâm lý học, quan hệ công chúng, truyền thông đa phương tiện, quản trị nhân lực, các ngành có thể ra làm trong môi trường sư phạm như ngôn ngữ Anh, Nhật, Hàn, Trung.

Năm 2026 HUTECH xét 12 tổ hợp môn, 4 phương thức xét tuyển gồm xét điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, học bạ và V-SAT.

Thạc sĩ Trương Quang Trị thông tin Trường ĐH Nguyễn Tất Thành đào tạo các ngành nhóm khoa học xã hội nhân văn và sư phạm văn như ngôn ngữ Anh, Trung, Hàn, quan hệ công chúng, tâm lý học, công nghệ giáo dục... Trường xây dựng chương trình đào tạo theo hướng liên ngành, tích hợp công nghệ để sinh viên đáp ứng được yêu cầu của xã hội.

Năm 2026 trường sử dụng 5 phương thức xét tuyển gồm xét học bạ, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, của trường ĐH Sư phạm TP.HCM hoặc V-SAT; phương thức xét tuyển kết hợp điểm học bạ + điểm thi tốt nghiệp THPT+ điểm đánh giá năng lực; xét tuyển thẳng. Trường có 10-12 tổ hợp, nhóm xã hội nhân văn và sư phạm có các tổ hợp như như C00, C03, D14, D15, D01... Môn văn và ngoại ngữ là các môn giữ vai trò quan trọng trong nhóm ngành này. Do đó thí sinh cần đầu tư môn văn và ngoại ngữ để theo đuổi nhóm ngành này.

Thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi cho hay UEF là trường ĐH song ngữ đa ngành, có những ngành như tâm lý học, quan hệ quốc tế, ngôn ngữ Nhật, Trung, Hàn, du lịch, truyền thông thuộc nhóm xã hội nhân văn. Trường lồng ghép các môn học như trí tuệ nhân tạo, ứng dụng AI vào các chương trình đào tạo, tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm... Trường xét dựa vào điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, điểm học bạ và điểm V-SAT, với 12 tổ hợp như A01, C03, C04, D01, D09, D10, D11, D14, X78, X79...

PGS-TS Hoàng Văn Việt, thông tin năm 2026 Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn mở chuyên ngành mới như Trung Quốc học thuộc ngành Đông phương học, gồm hướng biên phiên dịch tiếng Trung và tiếng Trung thương mại quốc tế, hoặc chuyên ngành Hàn Quốc học có 2 hướng tiếng Hàn thương mại, tiếng Hàn văn hóa toàn cầu.

Ngành truyền thông đa phương tiện có chương trình liên ngành xuyên ngành, các em có thể học thêm một số chuyên đề quan hệ công chúng trong khoảng hơn 1 năm thì được cấp văn bằng thứ 2 là quan hệ công chúng.

Tát cả các ngành đào tạo của trường đều dựa trên nền tảng AI, thiết kế ngành ngôn ngữ + AI, tâm lý học + AI, luật học + AI. Trường xét 3 phương thức: điểm thi tốt nghiệp, điểm năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM và điểm học bạ. Chỉ tiêu năm 2026 là 1.200.

Ảnh: Lê Thanh Hải

Sự khác biệt giữa các ngành đào tạo 

Tham gia chương trình, một học sinh gửi câu hỏi: "Em phân vân giữa 2 ngành ngành quan hệ công chúng và truyền thông đa phương tiện, chương trình đào tạo 2 ngành này có điểm gì giống và khác nhau? Ra trường em có thể làm việc gì và ở đâu? Điểm chuẩn 2 ngành tại Trường ĐH Công nghệ TP.HCM ở mức bao nhiêu?".

Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn giải đáp 2 ngành này đang có rất nhiều thí sinh quan tâm chọn học, số lượng hồ sơ nộp vào HUTECH rất nhiều. Hai ngành có mối quan hệ tương hỗ, có nét tương đồng nhất định.

Sự giống nhau giữa 2 ngành là đòi hỏi sự sáng tạo, nhạy bén, linh hoạt, khả năng xử lý tình huống, là những nhóm ngành mới đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội đặc biệt các doanh nghiệp, tập đoàn.

Tuy nhiên, quan hệ công chúng được đào tạo nghiệp vụ kiến thức, kỹ năng thực hiện việc xây dựng, duy trì tính tích cực của một thương hiệu, cá nhân. Trong khi đó ngành truyền thông đa phương tiện xây dựng nội dung, kịch bản, tổ chức sản xuất, kỹ thuật quay dựng, kinh doanh sản phẩm... Ngành quan hệ công chúng muốn quảng bá hình ảnh phải thông qua các sản phẩm của truyền thông đa phương tiện.

Vị trí việc làm cũng tương đồng, tốt nghiệp ngành quan hệ công chúng, sinh viên có thể làm chuyên viên PR, biên tập, MC, phát ngôn viên, truyền thông nội bộ, xử lý khủng hoảng truyền thông. Còn ngành truyền thông đa phương tiện có thể trở thành cameraman, editor, làm trong các cơ quan báo chí, công ty truyền thông, tổ chức sự kiện...

Năm 2025, hai  ngành này có điểm chuẩn từ 15 điểm đối với điểm thi tốt nghiệp THPT, 18 điểm với học bạ và 600 điểm với điểm đánh giá năng lực.

Thí sinh khác thắc mắc: "Em nghe nói ngành luật năm nay phải đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng đầu vào. Vậy điểm chuẩn có phải sẽ tăng so với năm trước hay không? Ngoài 2 môn toán, văn, em dự định thi các môn lịch sử và giáo dục kinh tế pháp luật, như vậy em sẽ xét các tổ hợp nào? Trường ĐH Nguyễn Tất Thành có ký túc xá hay không?".

Thạc sĩ Trương Quang Trị giải đáp: Ngành luật đang được định hướng nâng cao chất lượng đầu vào. Năm 2026 ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào ngành này là học lực lớp 12 loại tốt và điểm xét tốt nghiệp 8,5 hoặc tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPTphải đạt 18 điểm.

Tại Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, điểm chuẩn những năm gần đây giữ mức ổn định, nếu tăng thì tăng nhẹ chứ không biến động lớn. Trường áp dụng nhiều phương thức xét tuyển nên thí sinh có nhiều cơ hội.

Tổ hợp phù hợp để xét vào ngành luật là C03 (toán, văn, sử). Các em cũng có thể sử dụng tổ hợp C00 (văn, sử, địa). Trường có ký túc xá của trường và liên kết với các nhà trọ để hỗ trợ sinh viên ở xa có chỗ ở yên tâm học tập.

ảnh: lê Thanh Hải

"Ngành luật quốc tế và luật thương mại quốc tế tại Trường ĐH Kinh tế - Tài chính khác nhau ra sao? Tiếng Anh của em cần ở mức bao nhiêu mới học được ngành này? Chứng chỉ IELTS 6.0 có được quy đổi thành điểm môn tiếng Anh hay cộng điểm để xét tuyển vào trường hay không?" là câu hỏi thí sinh gửi đến chương trình.

Thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi giải đáp: UEF có 4 ngành về luật: luật, luật kinh tế, luật quốc tế và luật thương mại quốc tế. Điểm chung giữa 2 ngành là kiến thức luật học dựa trên nền tảng luật quốc tế và đều yêu cầu ngoại ngữ và hướng đến môi trường toàn cầu.

Hai ngành này khác nhau: Luật quốc tế có nội dung rộng hơn, quan hệ pháp lý giữa các quốc gia, tổ chức thương mại quốc tế. Còn luật thương mại quốc tế định hướng liên quan đến vấn đề công pháp quốc tế nhân quyền, chính sách ngoại giao, giải quyết tranh chấp; làm việc trong các tổ chức kinh tế... Luật thương mại quốc tế tập trung hoạt động kinh doanh thương mại trong các thị trường quốc tế giữa các doanh nghiệp với nhau, tập trung hợp đồng quốc tế, thanh toán quốc tế, tranh chấp thương mại... Tốt nghiệp ngành này, sinh viên làm việc trong các doanh nghiệp, tập đoàn...

Về tiếng Anh, trường có 38 chương trình song ngữ, 4 chương trình hoàn toàn bằng tiếng Anh nên nếu thí sinh có nền tảng tiếng Anh sẽ là lợi thế. Với ai chưa có nền tảng, trường có lộ trình trang bị năng lực ngoại ngữ. Trường không cộng điểm cho thí sinh đạt IELTS 6.0 nhưng thí sinh sẽ có lợi thế như được học bổng 25%, được miễn 4 cấp độ tiếng Anh trong chương trình 6 cấp độ.

Thí sinh gửi câu hỏi đến chương trình: "Em rất thích ngành tâm lý học vì được nghiên cứu và thấu hiểu con người. Tuy nhiên có phải làm ngành này là phải tiếp xúc với những người có vấn đề về tâm lý hoặc sức khỏe tinh thần yếu? Nếu vậy thì có căng thẳng hay không? Em có thể làm công việc khác hiện đại và năng động hơn không? Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn đào tạo ngành này theo hướng nào?"

PGS-TS Hoàng Văn Việt giải đáp: Xã hội càng phát triển, con người càng có nhu cầu tư vấn sức khỏe tinh thần. Đối tượng ngành tâm lý học rất rộng, không chỉ tham vấn cho người có vấn đề sức khỏe tinh thần mà còn nghiên cứu hành vi, tư duy con người như tâm lý học giáo dục, tâm lý học marketing, tâm lý học truyền thông, tâm lý học đối ngoại... SIU đào tạo về tâm lý học tham vấn và trị liệu.

ảnh: Lê Thanh Hải

Xu hướng học một ngành có thể làm rất nhiều công việc khác nhau

Việc làm sau khi ra trường là vấn đề được thí sinh quan tâm hàng đầu, đặc biệt với khối ngành xã hội nhân văn. Trong sự phát triển của công nghệ và thay đổi của xã hội, phổ nghề của các ngành này có rộng hơn?

Về vấn đề này, thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn nêu quan điểm không phải học ngành luật thì chỉ có thể làm luật sư. Trong bối cảnh hiện nay, bức tranh nghề nghiệp rất rộng. Chúng ta học một ngành có thể làm rất nhiều công việc khác nhau. Tốt nghiệp ĐH, người học còn phải học tập bồi đắp kiến thức để có thể làm việc được ở nhiều mảng khác, ngoại trừ một số ngành nghề đặc thù như kỹ thuật, sức khỏe bắt buộc phải có kiến thức chuyên môn bài bản về ngành học để làm việc trong ngành đó. Ngành khoa học xã hội nhân văn sư phạm rất phù hợp ở nhiều công việc khác nhau do khối kiến thức liên ngành xuyên ngành.

Thạc sĩ Trương Quang Trị chia sẻ: Xã hội hiện đại và công nghệ làm thay đổi, dịch chuyển ngành nghề nên không phải học một ngành thì ra chỉ làm việc trong ngành đó. Sinh viên nhóm ngành xã hội nhân văn ra trường không phải chỉ làm văn phòng, bàn giấy. Các em có lợi thế về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, trí tuệ cảm xúc... nên có khả năng làm rất nhiều công việc khác nhau.

Còn thạc sĩ Huỳnh Vũ Chi cho hay để có công việc tốt, các em phải có nền tảng kiến thức vững vàng. Ngoài ra là các kỹ năng giao tiếp, thuyết phục, xử lý vấn đề, tư duy phản biện, tư duy đổi mới, ứng dụng công nghệ, ngoại ngữ... Các em nên trang bị ngay từ khi ngồi trên ghế giảng đường.

PGS-TS Hoàng Văn Việt thông tin: Doanh nghiệp không chỉ cần người phù hợp mà còn tạo ra được giá trị mới. Vì thế yêu cầu  nhân lực tri thức chuyên sâu về ngành học, sử dụng ngoại ngữ vào công việc, năng lực về sử dụng công nghệ, sự sáng tạo, phân tích đánh giá, cảm nhận và dự báo.